Tyrkland hefur þegar orðið fyrir gjaldmiðilsfalli og verðbólgu undanfarin tvö ár.

Árið 2020 skall ný heimsfaraldur á Tyrkland og ýtti því í botnlausa efnahagslægð. Gjaldmiðill Tyrklands, líran, er að hrynja á methraða og gjaldeyrisforði landsins er að ná botninum.
Í þessu tilviki hefur Tyrkland lyft upp stóru vopni sem kallast „viðskiptavernd“.

efnahagslægð

Efnahagur Tyrklands hefur verið í langtíma efnahagslægð frá seinni hluta ársins 2018, að ekki sé minnst á nýja krónu árið 2020 sem mun gera viðkvæman hagkerfi þess enn verra.

Í september 2020 lækkaði Moody's lánshæfiseinkunn Tyrklands úr B1 í B2 (báðar tegundirnar eru ruslpóstur) og vísaði til áhættu í greiðslujöfnuði, skipulagslegra áskorana í efnahagslífinu og fjármálabóla vegna minnkandi gjaldeyrisforða landsins.

Á þriðja ársfjórðungi 2020 sýndi tyrkneski hagkerfið bata. Samkvæmt nýjustu gögnum frá tyrknesku hagstofunni (TUIK) hækkaði vísitala neysluverðs í Tyrklandi í desember 2020 um 1,25% frá nóvember og 14,6% frá sama tímabili árið 2019.

Mest hækkaði verð á ýmsum vörum og þjónustu, samgöngum, matvælum og óáfengum drykkjum, eða 28,12%, 21,12% og 20,61%, samanborið við sama tímabil árið 2019.
Mynd af tyrkneskum manni sem krýpur á eitt hné og býður ástinni sinni fötu af matarolíu í stað trúlofunarhrings hefur verið á kreiki á Twitter.

Recep Tayyip Erdogan, forseti Tyrklands, hefur verið harður í utanríkisstefnu en veikburða í innlendum efnahagsmálum.

Í miðjum desember tilkynnti Erdogan björgunaraðgerðir til að hjálpa litlum og meðalstórum fyrirtækjum og kaupmönnum að komast yfir næstu þrjá mánuði. En hagfræðingar segja að björgunaraðgerðirnar komi of seint og séu of litlar til að hafa mikil áhrif á hnignaðan hagkerfi Tyrklands.

Samkvæmt nýlegri skýrslu Metropoll segjast 25 prósent tyrkneskra svarenda ekki hafa aðgang að einu sinni grunnþörfum. Efnahagshorfur féllu í 86,4 stig í desember úr 89,5 stigum í nóvember, samkvæmt hagstofu Tyrklands. Öll stig undir 100 endurspegla svartsýni í samfélaginu.

Nú hefur Erdogan, sem missti stuðning vinar síns Trumps, boðið Evrópusambandinu ólífugrein, skrifað Emmanuel Macron, forseta Frakklands, og skipulagt myndbandsfund í von um að bæta hægt og rólega samskipti við sambandið.

Samkvæmt nýlegri frétt frá Al Jazeera eru „borgaraleg óeirðir“ í gangi í Tyrklandi og stjórnarandstöðuflokkar eru að skipuleggja „valdarán“ og kalla eftir snemmbúnum forseta- og þingkosningum undir því yfirskini að efnahagsástandið í Tyrklandi versni. Fyrrverandi forsætisráðherra Tyrklands, Ahmet Davutoglu, hefur varað við því að staða forseta Recep Tayyip Erdogan gæti verið óstöðug eftir fjölda nýlegra hótana og tilrauna til að hvetja til valdaráns og að landið gæti staðið frammi fyrir hættu á öðru hervaldaráni.

Eftir misheppnaða valdarán hersins 15. júlí 2016, þar sem skriðdrekar voru sendir út á götur, greip Erdogan til afgerandi aðgerða og framkvæmdi „hreinsun“ innan hersins.

Gjaldmiðilsfall

Tyrkneska líran hlýtur að eiga sér nafn meðal verstu gjaldmiðla heims árið 2020 — úr 5,94 lírum á hvern dollar í byrjun ársins í um 7,5 í desember, sem er 25 prósenta lækkun á árinu, sem gerir hana að versta vaxandi markaði á eftir Brasilíu. Í byrjun nóvember 2020 féll verðmæti tyrknesku lírunnar í sögulegt lágmark, 8,5 lírur á hvern dollar.

Þetta var áttunda árið í röð sem líran féll, og mest af ársfjórðungnum lækkaði hún meira en 10%. Þann 2. janúar 2012 var gengi lírunnar 1,8944 gagnvart bandaríkjadal. En þann 31. desember 2020 hafði gengi lírunnar gagnvart bandaríkjadal fallið í 7,4392, sem er lækkun um meira en 300% á átta árum.

Við sem stundum utanríkisviðskipti ættum að vita að þegar gjaldmiðill lands lækkar verulega, þá hækkar innflutningskostnaður í samræmi við það. Það er erfitt að segja að tyrkneskir innflytjendur geti enn þolað fall tyrknesku lírunnar. Við slíkar aðstæður gætu sumir tyrkneskir kaupmenn kosið að stöðva viðskipti eða jafnvel fresta greiðslum eftirstöðva og neita að taka við vörum.

Til að grípa inn í gjaldeyrismarkaði hefur Tyrkland næstum klárað gjaldeyrisforða sinn. En fyrir vikið hefur líran haldið áfram að lækka í verði, með takmörkuðum hagnýtum áhrifum.

Í ljósi gjaldeyriskreppunnar hefur forseti Tyrklands, Recep Tayyip Erdogan, hvatt fólk til að kaupa lírur til að hefja „þjóðarbaráttu“ gegn „efnahagslegum óvinum“. „Ef einhver á dollara, evrur eða gull undir koddanum sínum, farið þá í bankann og skiptið þeim fyrir tyrkneskar lírur. Þetta er þjóðarbarátta,“ sagði Erdogan. „Við munum ekki tapa efnahagsstríðinu.“

En þetta er sá tími þegar fólk hefur tilhneigingu til að kaupa gull sem áhættuvörn — Tyrkir eru að kaupa gullstöngla á methraða. Þó að gull hafi fallið þrjá mánuði í röð hefur það samt hækkað um 19% frá árinu 2020.
Viðskiptavernd

Þannig lyfti Tyrkland, sem varð fyrir óeirðum heima fyrir og var ráðist inn erlendis, stóra stafnum „viðskiptaverndar“.

Árið 2021 er rétt að byrja og Tyrkland hefur þegar hent fjölda mála frá:

Reyndar hefur Tyrkland hafið margar rannsóknir á viðskiptabótum gegn kínverskum vörum áður. Árið 2020 mun Tyrkland halda áfram rannsóknum og leggja tolla á sumar vörur.

Sérstaklega er mikilvægt að hafa í huga að ákvæði tyrkneskra tolla hafa frábært starf. Ef vörurnar eru sendar til hafnar, ef þær eru sendar til baka til viðtakanda sem hefur verið samþykkt skriflega og staðfest er að hann hafi neitað að taka við tilkynningu, þá munu vörurnar, eftir að þær eru sendar til tyrkneskra hafna sem eignir. Ef vörurnar eru fluttar til Tyrklands í langan höfn eða án mannafla, þá fer tollurinn fram án þess að eigandi þurfi að vinna þær upp. Innflytjandinn á rétt á að selja vörurnar sem fyrsti kaupandi á þessum tíma.

Ákveðin ákvæði tyrkneskra tolla hafa verið notuð í mörg ár af óæskilegum innlendum kaupendum og ef útflytjendur eru ekki varkárir verða þeir í mjög óvirkri stöðu.
Þess vegna skaltu gæta að öryggi greiðslu fyrir nýlegan útflutning til Tyrklands!